Ten artykuł dostarczy kompleksowych i aktualnych danych statystycznych na temat liczby lekarzy w Polsce, analizując ich strukturę demograficzną, rozkład geograficzny oraz porównując Polskę na tle innych krajów europejskich. Czytelnicy dowiedzą się, ilu lekarzy faktycznie pracuje z pacjentami, z jakimi wyzwaniami boryka się polska medycyna w kontekście braków kadrowych i jakie są prognozy na przyszłość.
W Polsce pracuje ponad 140 tysięcy lekarzy kluczowe dane o kadrach medycznych
- Na koniec 2024 roku w Polsce prawo wykonywania zawodu posiadało 166,5 tys. lekarzy, z czego 141,2 tys. aktywnie pracowało z pacjentem.
- Wskaźnik liczby lekarzy pracujących z pacjentem na 1000 mieszkańców wynosi 3,77, co jest poniżej średniej UE.
- Najliczniejszą grupą wiekową wśród lekarzy są osoby w wieku 30-39 lat, a kobiety stanowią około 59% wszystkich medyków.
- Najwięcej lekarzy na 10 tys. mieszkańców pracuje w województwach mazowieckim i łódzkim, najmniej w lubuskim.
- Największe deficyty kadrowe występują w specjalizacjach takich jak choroby wewnętrzne, pediatria, chirurgia ogólna, psychiatria i geriatria.
- Pomimo wzrostu liczby lekarzy, system boryka się z problemami biurokracji i potencjalnym nadmiarem kadr w odległej przyszłości, jeśli nie nastąpią zmiany systemowe.
Liczba lekarzy z prawem do wykonywania zawodu co mówią oficjalne rejestry?
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), na koniec 2024 roku w Polsce prawo wykonywania zawodu (PWZ) posiadało 166,5 tysiąca lekarzy. Jest to zauważalny wzrost w porównaniu do roku 2023, kiedy to liczba ta wynosiła 163,2 tysiąca. Oznacza to przyrost ponad 3 tysięcy lekarzy posiadających uprawnienia do wykonywania tego zawodu w ciągu jednego roku.
Lekarze aktywni zawodowo a ci z uprawnieniami dlaczego te liczby się różnią?
Różnica między liczbą lekarzy z prawem wykonywania zawodu a lekarzami aktywnie pracującymi z pacjentem jest znacząca i wynika z kilku czynników. Niektórzy lekarze posiadający PWZ mogą być np. na urlopach macierzyńskich, w trakcie specjalizacji nieobejmującej bezpośredniej pracy z pacjentem, prowadzić działalność naukową, zarządzać placówkami medycznymi, lub po prostu być już na emeryturze, ale zachować uprawnienia. Bardziej miarodajnym wskaźnikiem kondycji systemu ochrony zdrowia jest liczba lekarzy faktycznie udzielających świadczeń. W 2024 roku było to 141,2 tysiąca osób, co również stanowi wzrost w stosunku do 137,4 tysiąca w roku 2023. Widać więc, że liczba medyków aktywnie pracujących z pacjentem również systematycznie rośnie.
Czy liczba medyków rośnie? Analiza trendów z ostatnich lat
Analizując dane z ostatnich lat, można jednoznacznie stwierdzić, że ogólna liczba lekarzy w Polsce wykazuje trend wzrostowy. Zarówno liczba lekarzy posiadających prawo wykonywania zawodu, jak i tych aktywnie pracujących z pacjentem, systematycznie się zwiększa. Ten pozytywny trend jest widoczny zarówno w danych GUS, jak i w rejestrach Naczelnej Izby Lekarskiej. Jest to pocieszająca wiadomość, jednak należy pamiętać, że wzrost ten musi być analizowany w kontekście potrzeb demograficznych i strukturalnych polskiego społeczeństwa.
Demografia polskiej medycyny czyli kto nas leczy
Struktura wiekowa lekarzy czy grozi nam luka pokoleniowa?
Struktura wiekowa lekarzy w Polsce w 2024 roku pokazuje, że najliczniejszą grupą wśród wszystkich posiadających prawo wykonywania zawodu są osoby w wieku 30-39 lat, stanowiące 20,4% wszystkich medyków. Wśród lekarzy aktywnie pracujących z pacjentem ta grupa jest jeszcze bardziej znacząca, bo to aż 23,1% wszystkich pracujących. Z drugiej strony, wśród mężczyzn najwięcej jest lekarzy w wieku 50-59 lat (21,5%), co sugeruje, że znaczna część doświadczonych lekarzy zbliża się do wieku emerytalnego. W przypadku kobiet, dominująca grupa 30-39 lat (24,6%) wskazuje na młodszy wiek kadry medycznej w porównaniu do mężczyzn. Choć obecnie widzimy napływ młodych lekarzy, to starzenie się części kadry, zwłaszcza w niektórych specjalizacjach, może w przyszłości prowadzić do luki pokoleniowej, jeśli nie zapewnimy ciągłości kształcenia i motywacji do pozostania w zawodzie.
Płeć w zawodzie lekarza czy medycyna w Polsce staje się sfeminizowana?
W polskim zawodzie lekarza obserwujemy wyraźną dominację kobiet. Stanowią one około 59% wszystkich lekarzy. Ta tendencja jest szczególnie widoczna w młodszych grupach wiekowych. Jak wspomniano, wśród lekarzy w wieku 30-39 lat, kobiety stanowią największy odsetek. Mężczyźni z kolei dominują w starszych grupach wiekowych, zwłaszcza między 50. a 59. rokiem życia. Ta feminizacja zawodu lekarza jest zjawiskiem obserwowanym w wielu krajach europejskich i ma swoje implikacje dla organizacji pracy i potrzeb kadrowych w przyszłości.
Geograficzny rozkład kadr: W których województwach brakuje lekarzy najbardziej?
Rozkład lekarzy pracujących z pacjentem w przeliczeniu na 10 tysięcy mieszkańców w 2024 roku jest nierównomierny. Najlepiej pod tym względem wypada województwo mazowieckie, gdzie wskaźnik ten wynosi 46,9 lekarza na 10 tys. mieszkańców. Tuż za nim plasuje się województwo łódzkie z wynikiem 44,1. Znacznie gorzej sytuacja wygląda w województwie lubuskim, gdzie na 10 tys. mieszkańców przypada zaledwie 26,2 lekarza. Niskie wskaźniki odnotowuje się również w województwach: świętokrzyskim (28,4) i podkarpackim (28,8). Ta dysproporcja geograficzna oznacza, że dostęp do opieki medycznej może być znacznie utrudniony dla mieszkańców regionów słabiej zaludnionych przez lekarzy.
Polska na tle Europy jak wypadamy w międzynarodowych porównaniach
Wskaźnik liczby lekarzy na 1000 mieszkańców czy mamy powody do niepokoju?
Według danych GUS za 2024 rok, w Polsce wskaźnik liczby lekarzy pracujących bezpośrednio z pacjentem na 1000 mieszkańców wynosi 3,77. Choć jest to liczba wyższa niż w niektórych wcześniejszych latach, to wciąż plasuje nas poniżej średniej Unii Europejskiej. Starsze dane OECD za 2021 rok wskazywały na wskaźnik 3,4 lekarza na 1000 mieszkańców, podczas gdy średnia dla UE wynosiła 4,04. Oznacza to, że mimo pewnego wzrostu, Polska wciąż ma sporo do nadrobienia, aby dorównać krajom europejskim pod względem dostępności lekarzy dla swoich obywateli. Mamy więc pewne powody do niepokoju, zwłaszcza w kontekście rosnących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa.
Metodologia liczenia (GUS vs OECD) skąd biorą się różnice w statystykach?
Różnice w danych statystycznych dotyczących liczby lekarzy, podawanych przez różne instytucje, takie jak Naczelna Izba Lekarska (NIL), Główny Urząd Statystyczny (GUS) czy Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), wynikają przede wszystkim z odmiennych metodologii liczenia. GUS skupia się na lekarzach zamieszkałych w Polsce i posiadających prawo wykonywania zawodu, a także na tych aktywnie pracujących. OECD może stosować inne kryteria, uwzględniając np. liczbę lekarzy pracujących w danym kraju, niezależnie od ich obywatelstwa czy miejsca zamieszkania. NIL z kolei operuje na danych z rejestrów zawodowych. Te różnice w definicjach i kryteriach zbierania danych mogą prowadzić do rozbieżności w finalnych statystykach, dlatego ważne jest, aby zawsze zwracać uwagę na źródło i metodologię podawanych liczb.
Braki kadrowe które odczuwamy wszyscy jakich specjalistów potrzeba
Najbardziej deficytowe specjalizacje gdzie kolejki będą się wydłużać?
Pomimo ogólnego wzrostu liczby lekarzy, polski system ochrony zdrowia nadal boryka się z poważnymi brakami kadrowymi w kluczowych specjalizacjach. Prognozy i dane wskazują, że największe deficyty w najbliższych latach mogą dotyczyć takich dziedzin jak choroby wewnętrzne, pediatria oraz chirurgia ogólna. Oznacza to, że pacjenci mogą spodziewać się dalszego wydłużania kolejek do specjalistów w tych obszarach. Inne specjalizacje, w których brakuje lekarzy, to psychiatria, geriatria, anestezjologia i medycyna ratunkowa. Te niedobory mają bezpośredni wpływ na dostępność i jakość opieki medycznej.
Choroby wewnętrzne, pediatria, chirurgia analiza największych wyzwań systemowych
Specjalizacje takie jak choroby wewnętrzne, pediatria i chirurgia ogólna należą do filarów polskiej medycyny, a braki kadrowe w tych dziedzinach stanowią ogromne wyzwanie systemowe. W przypadku chorób wewnętrznych i pediatrii, rosnące potrzeby społeczne, związane między innymi ze starzeniem się populacji i chorobami cywilizacyjnymi, napotykają na ograniczoną liczbę dostępnych specjalistów. W chirurgii ogólnej problem pogłębia dodatkowo fakt, że znaczna część kadry to lekarze w wieku przedemerytalnym, a napływ młodych chirurgów nie rekompensuje w pełni odchodzących na emeryturę. To stwarza ryzyko utraty cennych umiejętności i doświadczenia.
Dlaczego brakuje geriatrów i psychiatrów w starzejącym się społeczeństwie?
Niedobory lekarzy psychiatrów i geriatrów są ściśle związane ze specyfiką polskiego społeczeństwa. W przypadku psychiatrii, rosnąca świadomość problemów ze zdrowiem psychicznym i coraz większa liczba osób poszukujących pomocy psychologicznej i psychiatrycznej, przy jednoczesnym niedostatecznej liczbie specjalistów, prowadzi do dramatycznego wydłużenia kolejek. Starzejące się społeczeństwo z kolei generuje zwiększone zapotrzebowanie na opiekę geriatryczną. Geriatria, jako dziedzina zajmująca się kompleksową opieką nad osobami starszymi, często z wieloma schorzeniami, wymaga specjalistycznej wiedzy i podejścia, a braki w tej specjalizacji oznaczają, że osoby starsze mogą nie otrzymywać odpowiedniego, zintegrowanego leczenia.
Przyszłość kadr medycznych w Polsce wyzwania i prognozy na kolejne lata
Zwiększone limity na studiach czy to rozwiązanie problemu niedoborów?
Zwiększenie limitów przyjęć na studia medyczne jest często proponowanym rozwiązaniem problemu niedoborów kadrowych. Z jednej strony, może to w dłuższej perspektywie zwiększyć liczbę absolwentów medycyny. Z drugiej strony, Naczelna Izba Lekarska wyraża obawy, że bez odpowiednich zmian systemowych, które poprawiłyby efektywność pracy lekarzy i ich warunki zatrudnienia, gwałtowny wzrost liczby absolwentów może doprowadzić do nadmiaru lekarzy za 20-25 lat. Wówczas problemem może stać się nie brak miejsc pracy, ale brak możliwości wykorzystania potencjału młodych medyków w sposób satysfakcjonujący ich i odpowiadający potrzebom systemu.
Rola biurokracji i efektywności systemu w pracy lekarza
Jednym z największych wyzwań polskiego systemu ochrony zdrowia, które znacząco wpływa na efektywność pracy lekarzy, jest nadmiar biurokracji. Lekarze spędzają znaczną część swojego cennego czasu na wypełnianiu dokumentacji, procedurach administracyjnych i innych zadaniach niezwiązanych bezpośrednio z leczeniem pacjentów. Ten czas mógłby być z powodzeniem poświęcony na konsultacje, diagnostykę czy terapię. Redukcja biurokracji i usprawnienie procesów administracyjnych są kluczowe dla zwiększenia efektywności pracy lekarzy i poprawy jakości opieki zdrowotnej.
Co mówią prognozy ekspertów? Scenariusze dla systemu ochrony zdrowia
Prognozy ekspertów dotyczące przyszłości kadr medycznych w Polsce są mieszane. Z jednej strony, pozytywnym trendem jest stały wzrost liczby lekarzy. Z drugiej strony, utrzymujące się deficyty w kluczowych specjalizacjach, nierównomierny rozkład geograficzny kadr oraz problemy związane z biurokracją i efektywnością systemu, stanowią poważne wyzwania. Scenariusze dla systemu ochrony zdrowia wahają się od optymistycznych, zakładających stopniowe łatanie luk kadrowych, po bardziej pesymistyczne, wskazujące na ryzyko pogłębiania się nierówności w dostępie do opieki medycznej, jeśli nie zostaną podjęte zdecydowane działania naprawcze na poziomie systemowym.
